Մոդուլ 5 · Շրջակա միջավայր, մշակույթ, գլոբալ հարցեր (շաբաթ 17–20)
Մակարդակ՝ B2 · Տևողություն՝ 12 դաս × 90 րոպե · Ունիտներ՝ 4 · Նոր բառապաշար՝ ~130 բառ ու արտահայտություն (աղյուսակներ + word bank)
Մոդուլի նպատակները
Մոդուլի ավարտին սովորողը կկարողանա՝
- խոսել անցյալի իրականություն չդարձած իրավիճակների և դրանց հետևանքների մասին (third & mixed conditionals).
- արտահայտել ափսոսանք, ցանկություն և անցյալի մասին վստահ կամ հավանական ենթադրություն (wish / if only, must / can’t / might have).
- ճիշտ ընտրել gerund և infinitive, տարբերել gradable և ungradable ածականները.
- կապակցել մտքերը շարադրանքում (although, despite, whereas, therefore), գրել report/proposal և անցկացնել 3–4 րոպեանոց ներկայացում:
Մոդուլի քարտեզ
| Ունիտ | Թեմա | Քերականություն | Բառապաշար |
| 17 | Environment | third & mixed conditionals | էկոլոգիա, phrasal verbs |
| 18 | Wishes, regrets, mysteries | wish / if only, deduction in the past | ափսոսանք, առեղծվածներ |
| 19 | Culture and traditions | gerund vs infinitive, gradable / ungradable ածականներ | մշակույթ, ավանդույթներ |
| 20 | Global issues and presentations | linking words | գլոբալ հարցեր, report / proposal |
Unit 17 · Environment (շաբաթ 17)
Թիրախ. քննարկել էկոլոգիական խնդիրներ, անցյալի սխալներ և դրանց հետևանքներ: Քերականություն. third & mixed conditionals:
17.1 Բառապաշար
| Արտահայտություն | Հայերեն |
| climate change | կլիմայի փոփոխություն |
| global warming | գլոբալ տաքացում |
| pollution | աղտոտում |
| greenhouse gases | ջերմոցային գազեր |
| renewable energy | վերականգնվող էներգիա |
| fossil fuels | բրածո վառելիք |
| recycle | վերամշակել |
| waste | թափոն |
| endangered species | անհետացման եզրին գտնվող տեսակներ |
| deforestation | անտառահատում |
| carbon footprint | ածխածնային հետք |
| sustainable | կայուն, շրջակա միջավայրին չվնասող |
Phrasal verbs
| Phrasal verb | Հայերեն | Օրինակ |
| cut down | հատել (ծառեր) | They cut down thousands of trees. |
| throw away | դեն նետել | Don’t throw away plastic bottles. |
| use up | սպառել | We’re using up natural resources. |
| give off | արտանետել | Cars give off harmful gases. |
| switch off | անջատել | Switch off the lights when you leave. |
| die out | անհետանալ (տեսակ) | Many species are dying out. |
Վարժություն 17.1. Լրացրեք՝ renewable, pollution, recycle, carbon footprint, endangered
- Solar and wind are ____ energy sources.
- Traffic is a main cause of air ____.
- We should ____ paper, glass and plastic.
- Flying increases your ____.
- The panda is an ____ species.
17.2 Ընթերցանություն
Climate scientists often say that we are the first generation to feel the effects of climate change and the last that can stop it. If governments had acted in the 1990s, the planet would be cooler today. If we hadn’t cut down so many forests, we wouldn’t be losing so many species now. But it’s not too late: if we reduce emissions now, we’ll avoid the worst effects.
Վարժություն 17.2. Պատասխանեք հարցերին՝
- What would be different today if governments had acted in the 1990s?
- What is one reason for losing so many species?
- According to the text, is it too late to act?
17.3 Քերականություն
Third Conditional. If + Past Perfect, would have + V3 → անցյալի անիրականացված իրավիճակ (այլևս փոխել հնարավոր չէ):
- If I had studied, I would have passed. (չսովորեցի, չհանձնեցի)
- Տարբերակներ՝ could have / might have. If we had left earlier, we could have caught the train.
- Ժխտական՝ If she hadn’t missed the bus, she wouldn’t have been late.
Mixed conditionals
| Տիպ | Կառույց | Օրինակ |
| անցյալի պայման → ներկայի հետևանք | If + Past Perfect, would + V1 | If I had learned English at school, I would speak it better now. |
| ներկայի / ընդհանուր պայման → անցյալի հետևանք | If + Past Simple, would have + V3 | If I weren’t afraid of flying, I would have visited you last year. |
Ինվերսիա (պաշտոնական). Had I known, I would have called. (= If I had known…)
Ուշադրություն. ‘d կարող է լինել had (If I’d known) կամ would (I’d have called):
Սովորական սխալներ. ❌ If I would have known… ✅ If I had known… ❌ …I would told you. ✅ …I would have told you.
17.4 Պրակտիկա
Վարժություն 17.3. Դրեք բայերը ճիշտ ձևով՝
- If I ____ (know) about the meeting, I ____ (come).
- If she ____ (not miss) the bus, she ____ (not be) late.
- If they ____ (invest) in solar energy earlier, energy ____ (be) cheaper now.
- If I ____ (not be) so tired, I ____ (go) to the demonstration yesterday.
- We ____ (can) save more energy if we ____ (insulate) the house.
- ____ I known, I ____ (call) you.
Վարժություն 17.4. Ուղղեք սխալները՝
- If I would have known, I would have helped.
- If she had studied, she would passed.
- If I had known him better, I would have trust him.
17.5 Խոսակցական և գրավոր
Chain game (8 րոպե). Մեկը ասում է՝ If I hadn’t…, I wouldn’t have… Հաջորդը շարունակում է նախորդ նախադասության արդյունքով:
Eco-audit (զույգերով, 8 րոպե). Քննարկեք ձեր կենցաղային սովորույթները և ինչը կարելի էր անել ավելի լավ. օգտագործեք third conditional (If we had insulated the house, we would have saved energy):
Գրավոր (120–150 բառ). Նամակ տեղական թերթին՝ An environmental mistake in our city and what could have been done differently: առնվազն 3 third / mixed conditional:
Unit 18 · Wishes, regrets, mysteries (շաբաթ 18)
Թիրախ. արտահայտել ափսոսանք և ցանկություն, ենթադրություններ անել անցյալի մասին: Քերականություն. wish / if only, deduction in the past:
18.1 Բառապաշար
| Արտահայտություն | Հայերեն |
| regret | ափսոսալ, ափսոսանք |
| miss an opportunity | բաց թողնել հնարավորություն |
| second chance | երկրորդ հնարավորություն |
| mystery | առեղծված |
| clue | հուշող նշան, հետք |
| suspect | կասկածյալ / կասկածել |
| vanish | անհետանալ |
| solve | լուծել |
| theory | տեսություն, վարկած |
| legend | լեգենդ |
| ancient | հին, հնագույն |
| ruins | ավերակներ |
Վարժություն 18.1. Լրացրեք՝ clue, suspect, vanished, solve, ancient
- The detective found an important ____.
- The police have one ____.
- The ship ____ without a trace.
- Nobody could ____ the mystery.
- We visited the ____ ruins of a temple.
18.2 Քերականություն. wish / if only
| Կառույց | Նշանակություն | Օրինակ |
| wish + Past Simple | ափսոսանք ներկայի մասին | I wish I had more free time. If only I knew the answer. |
| wish + Past Perfect | ափսոսանք անցյալի մասին | I wish I had studied harder. If only I hadn’t said that. |
| wish + would | դժգոհություն ուրիշի վարքից / ցանկացած փոփոխություն | I wish you would stop shouting. I wish it would stop raining. |
| wish + could | ցանկանալ կարողանալ | I wish I could swim. |
Կարևոր. I wish I were… (բոլոր դեմքերի համար were, was-ը՝ խոսակցականում հնարավոր): wish + would չի օգտագործվում սեփական վարքի մասին՝ ❌ I wish I would be taller.
hope vs wish. I hope it doesn’t rain. (հնարավոր է) vs I wish it wasn’t raining. (իրականությունը փոխել չի լինում):
18.3 Քերականություն. Deduction in the past
| Կառույց | Նշանակություն | Օրինակ |
| must have + V3 | վստահ եմ, որ տեղի է ունեցել | The ground is wet. It must have rained. |
| can’t / couldn’t have + V3 | վստահ եմ, որ տեղի չի ունեցել | She can’t have seen us; she was abroad. |
| might / may / could have + V3 | հնարավոր է, որ տեղի է ունեցել | He might have forgotten. |
| must have been + V-ing | ընթացող գործողություն | She must have been sleeping. |
Սովորական սխալներ. ❌ He must had left. ✅ He must have left. ❌ She mustn’t have… ✅ She can’t have…
18.4 Ընթերցանություն. The Mary Celeste
In 1872, the ship Mary Celeste was found drifting in the Atlantic with nobody on board. The cargo was untouched and the crew’s belongings were still in their cabins. The crew must have left in a hurry, but nobody knows why. Some people say they might have been afraid of an explosion; others think the ship can’t have been attacked, since nothing was stolen.
Վարժություն 18.2. Ի՞նչն էր անսովոր նավի մեջ: Ո՞ր երկու տեսությունն է ներկայացված տեքստում և ի՞նչ ձևերով է արտահայտված հավանականությունը:
18.5 Պրակտիկա
Վարժություն 18.3. Լրացրեք wish / if only-ով՝
- I don’t have a car. I wish I ____ a car.
- I didn’t study. I wish I ____ harder.
- It’s raining again. I wish it ____ stop.
- I can’t swim. I wish I ____ swim.
- He lives far away. If only he ____ closer.
- I said something silly. If only I ____ it.
Վարժություն 18.4. Ընտրեք ճիշտ ձևը՝
- The ground is wet. It (must have / can’t have) rained.
- She (can’t have / might have) stolen it; she was in another city.
- I can’t find my keys. I (must have / might have) left them at the office, or perhaps in the car.
- He didn’t answer the phone. He (must have been / can’t have been) sleeping.
- They (can’t have / must have) known the truth; otherwise they wouldn’t have been so surprised.
18.6 Խոսակցական և գրավոր
Mystery detective (խմբով, 12 րոպե). Յուրաքանչյուր խումբ ստանում է առեղծված (դատարկ գրասենյակ, անհետացած տորթ, փակ դուռ). առաջարկեք բացատրություններ՝ It must have been…, It can’t have been…, Someone might have…
Regret talk (1 րոպե). Three things I wish I had done differently.
Գրավոր (120 բառ). Առեղծվածային պատմության ավարտ կամ նամակ՝ My regrets and wishes: առնվազն 3 wish / if only և 3 deduction կառույց:
Unit 19 · Culture and traditions (շաբաթ 19)
Թիրախ. նկարագրել ավանդույթներ և համեմատել մշակույթներ: Քերականություն. gerund vs infinitive, gradable / ungradable ածականներ:
19.1 Բառապաշար
| Արտահայտություն | Հայերեն |
| heritage | ժառանգություն |
| festival | փառատոն, տոն |
| ceremony | արարողություն |
| folk | ժողովրդական |
| belief | հավատալիք, համոզմունք |
| ancestor | նախահայր |
| ritual | ծես |
| cuisine | ազգային խոհանոց |
| hospitality | հյուրընկալություն |
| stereotype | կարծրատիպ |
| etiquette | վարվելակարգ |
| culture shock | մշակութային շոկ |
Վարժություն 19.1. Լրացրեք՝ heritage, ceremony, hospitality, stereotype, culture shock
- UNESCO protects world cultural ____.
- The wedding ____ lasted two hours.
- Armenian ____ is famous: guests are always welcome.
- “All tourists are rich” is a ____.
- Many expats experience ____ in the first months.
19.2 Քերականություն. Gerund vs infinitive
| Կառույց | Բայեր |
| + V-ing | enjoy, avoid, mind, suggest, finish, practise, keep, consider, admit, deny, risk, give up, can’t help, look forward to |
| + to + V1 | want, hope, decide, plan, promise, refuse, manage, afford, learn, offer, agree, expect, seem, pretend |
| երկու ձևն էլ՝ նշանակությունը գրեթե նույնն է | like, love, hate, prefer, begin, start, continue |
Երկու ձևն էլ՝ նշանակությունը փոխվում է
| Բայ | + to + V1 | + V-ing |
| remember | Remember to lock the door. (մի մոռացիր անել) | I remember visiting this castle as a child. (հիշում եմ, որ արել եմ) |
| forget | Don’t forget to call. | I’ll never forget meeting her. |
| stop | We stopped to buy water. (կանգնեցինք՝ գնելու համար) | She stopped smoking. (թողեց ծխելը) |
| try | I tried to open it. (փորձեցի, բայց դժվար էր) | Try adding salt. (փորձիր որպես փորձարկում) |
| regret | I regret to say… (ափսոսում եմ ասել) | I regret saying that. (ափսոսում եմ, որ ասել եմ) |
| go on | He went on to become a doctor. (հետո դարձավ) | She went on talking. (շարունակեց խոսել) |
Այլ կանոններ
- նախդիրից հետո՝ միայն -ing. interested in learning, good at cooking, look forward to seeing: (to-ն այստեղ նախդիր է):
- նպատակ՝ to + V1. I went to the market to buy fruit.
- ածականից հետո՝ to + V1. It’s difficult to explain. I’m happy to help.
- let / make + մարդ + V1 (առանց to). She made me wait. They let us go.
- want / ask / tell / advise + մարդ + to + V1. He told me to sit down.
19.3 Gradable և ungradable ածականներ
Gradable ածականները կարող են ունենալ աստիճաններ՝ very, quite, rather, fairly, extremely, really + cold / tired / good: Ungradable (ծայրահեղ կամ բացարձակ) ածականները՝ absolutely, completely, totally, utterly + freezing / exhausted / fantastic:
| Gradable | Ungradable |
| cold | freezing |
| hot | boiling |
| big | enormous, huge |
| small | tiny |
| tired | exhausted |
| good | excellent, fantastic |
| bad | awful, terrible |
| tasty | delicious |
| interesting | fascinating |
| scared | terrified |
| happy | delighted |
| angry | furious |
| funny | hilarious |
| dirty | filthy |
Կանոն. very միայն gradable-ի հետ, absolutely միայն ungradable-ի հետ, really՝ երկուսի հետ էլ: ❌ very delicious ✅ absolutely delicious / really delicious
19.4 Պրակտիկա
Վարժություն 19.2. Ընտրեք gerund կամ infinitive՝
- I enjoy ____ (cook) for friends.
- She decided ____ (move) abroad.
- I look forward to ____ (see) you.
- He managed ____ (finish) on time.
- Remember ____ (lock) the door when you leave.
- I remember ____ (visit) this castle as a child.
- She stopped ____ (smoke) last year.
- We stopped ____ (buy) some water.
Վարժություն 19.3. Ընտրեք ճիշտ բառը՝
- The soup was (very / absolutely) delicious.
- I’m (very / absolutely) tired.
- The film was (very / completely) terrible.
- It was (extremely / utterly) cold.
- The view is (very / absolutely) fantastic.
Վարժություն 19.4. Ուղղեք սխալները՝
- I suggested to go to the cinema.
- She avoided to answer.
- I want that you help me.
- I’m very exhausted.
19.5 Խոսակցական և գրավոր
Culture talk (2 րոպե). Նկարագրեք մի հայկական տոն կամ ավանդույթ՝ ինչ է, երբ է, ինչ է անում մարդիկ (people enjoy…, it’s customary to…) և համեմատեք մեկ այլ երկրի ավանդույթի հետ:
Etiquette quiz (խմբով). Ուրիշ երկրում ինչ կարելի և չի կարելի անել (you should avoid…, it’s rude to…, you’re expected to…):
Գրավոր (150 բառ). Հոդված ճանապարհորդական ամսագրի համար՝ Customs every visitor should know: առնվազն 4 gerund / infinitive կառույց և 4 ուժեղ ածական (fascinating, delicious, enormous…):
Unit 20 · Global issues and presentations (շաբաթ 20)
Թիրախ. քննարկել գլոբալ խնդիրներ, կապակցել մտքերը, ներկայացնել: Քերականություն. linking words:
20.1 Բառապաշար
| Արտահայտություն | Հայերեն |
| famine | սով (զանգվածային) |
| shortage | պակաս, դեֆիցիտ |
| aid | միջազգային օգնություն |
| conflict | հակամարտություն |
| peace | խաղաղություն |
| migration | միգրացիա |
| developing countries | զարգացող երկրներ |
| sustainable development | կայուն զարգացում |
| access to | հասանելիություն (ինչ-որ բանի) |
| urbanisation | ուրբանիզացիա |
| overpopulation | գերբնակեցում |
| cooperation | համագործակցություն |
Վարժություն 20.1. Լրացրեք՝ famine, aid, migration, conflict, access
- Drought caused a terrible ____ in the region.
- The country received international ____ after the flood.
- ____ from villages to cities is increasing.
- Peace talks aim to end the ____.
- Millions of people lack ____ to clean water.
20.2 Քերականություն. Linking words
| Գործառույթ | Բառեր | Օրինակ |
| հակադրություն (+ նախադասություն) | although, even though, though | Although it was raining, we went out. |
| հակադրություն (+ գոյական / -ing) | despite, in spite of | Despite the rain, we went out. Despite being tired, he kept working. |
| համեմատություն | whereas, while | Some countries are rich, whereas others are poor. |
| հակադրություն (նախադասությունների միջև) | however, nevertheless, on the other hand | It was cold. However, we enjoyed it. |
| արդյունք | therefore, as a result, consequently, so | Prices rose. As a result, people bought less. |
| պատճառ | because, since, as, because of / due to / owing to + գոյական | Flights were cancelled due to the strike. |
| ավելացում | moreover, furthermore, in addition, besides | Furthermore, it’s cheaper. |
| նպատակ | to, in order to, so as to, so that | He studied hard in order to pass. |
| ամփոփում | in conclusion, to sum up, overall | To sum up, … |
Սովորական սխալներ. ❌ Despite of the rain ✅ Despite the rain / In spite of the rain. ❌ Although it was cold, but we went out. ✅ Although it was cold, we went out. ❌ Because of it was cold ✅ Because it was cold / because of the cold.
20.3 Պրակտիկա
Վարժություն 20.2. Ընտրեք ճիշտ տարբերակը՝
- (Although / Despite) it was raining, we went for a walk.
- (Although / Despite) the rain, we went for a walk.
- Some countries are rich, (whereas / because) others are poor.
- He missed the train. (Therefore / Although), he was late.
- She works hard (so that / because of) she can buy a house.
- (Due to / Because) the strike, flights were cancelled.
Վարժություն 20.3. Միավորեք նշված բառով՝
- The weather was bad. We enjoyed the trip. (despite)
- He was tired. He kept working. (although)
- Prices rose. People bought less. (as a result)
- He studied hard. He wanted to pass the exam. (in order to)
20.4 Report / proposal
Կառուցվածք. Վերնագիր → Introduction (նպատակը) → Findings (ենթավերնագրերով) → Recommendations / Conclusion:
Պաշտոնական արտահայտություններ. The aim of this report is to… · It was found that… · Many students said that… · I would recommend… · It would be advisable to… · If these measures were introduced, …
Report · Reducing plastic waste at our college. Introduction. The aim of this report is to suggest ways to reduce plastic waste. Findings. Many students use plastic bottles every day, and there are very few recycling bins. Although most students care about the environment, few know how to recycle. Recommendations. I would recommend installing water fountains and putting recycling bins on every floor. In addition, an awareness campaign should be organised. If these measures were introduced, a lot of waste could be avoided. Conclusion. Overall, small changes can have a big effect.
20.5 Ներկայացում և ֆոտոների համեմատություն
3–4 րոպեանոց ներկայացման կառուցվածք
| Մաս | Արտահայտություններ |
| Սկիզբ (hook) | Imagine a world where… · Have you ever wondered…? |
| Պլան | I’m going to talk about three things. |
| Հիմնական կետեր | Firstly,… · Moving on to… · Another important point is… |
| Օրինակ | For instance,… · A good example is… |
| Ավարտ | To sum up,… · Thank you for listening. Are there any questions? |
Ֆոտոների համեմատություն (1 րոպե). Both photos show… · In the first photo… whereas in the second… · The people in the first photo look… they might be… · I’d prefer… because…
20.6 Խոսակցական և գրավոր
Task 1 · Comparing photos (զույգերով). Համեմատեք երկու նկար (օր.՝ քաղաք և գյուղ, հին և նոր կյանք): Ժամանակ՝ 1 րոպե + 1 հարց գործընկերոջից:
Task 2 · Presentation (3–4 րոպե). A global problem and one solution: պլան → հիմնական կետեր → օրինակ → եզրակացություն: Լսողները տալիս են 2 հարց:
Գրավոր (180–200 բառ). Report կամ proposal՝ How our city could become more sustainable: առնվազն 6 կապակցող (although, despite, whereas, as a result, in order to, moreover) և 2 conditional:
Մոդուլ 5 · վերջնական թեստ
Մաս A. Քերականություն (10 միավոր)
- If I ____ about the problem, I would have helped. (a) knew (b) had known (c) have known
- If we hadn’t wasted so much water, there ____ enough now. (a) would be (b) would have been (c) will be
- I wish I ____ more free time. (a) have (b) had (c) would have
- I wish I ____ harder at school. (a) studied (b) had studied (c) would study
- The streets are wet. It ____ rained. (a) must have (b) can’t have (c) must
- She ____ seen us; she was abroad. (a) must have (b) can’t have (c) might
- I look forward to ____ you. (a) see (b) seeing (c) to see
- She stopped ____ some water (in order to buy). (a) buying (b) to buy (c) buy
- The soup was ____ delicious. (a) very (b) absolutely (c) quite
- ____ the rain, we enjoyed the trip. (a) Although (b) Despite (c) Whereas
Մաս B. Բառապաշար (5 միավոր)
sustainable, heritage, clue, hospitality, access
- We need ____ energy sources.
- The old town is part of our cultural ____.
- The detective found a ____.
- Armenian ____ is famous worldwide.
- Many people lack ____ to clean water.
Մաս C. Խոսակցական (20 միավոր)
3–4 րոպե ներկայացում (A global problem and one solution) + 2 հարց լսողներից: Գնահատում՝ 0–5 չորս չափանիշով՝ կառուցվածք · բառապաշար · քերականական ճշգրտություն · սահունություն և շփում լսողների հետ:
Մաս D. Գրավոր (20 միավոր)
Report կամ proposal, 200 բառ՝ Improving public transport in your city: Գնահատում՝ 0–5 չորս չափանիշով՝ բովանդակություն · կառուցվածք և ոճ · բառապաշար · քերականություն:
Անցողիկ նշագիծ. 70%՝ 39 միավոր 55-ից:
Ինքնագնահատման ցանկ (Can-do)
- ☐ Կարող եմ խոսել անցյալի իրավիճակների մասին third / mixed conditionals-ով:
- ☐ Կարող եմ արտահայտել ափսոսանք և անել ենթադրություններ անցյալի մասին:
- ☐ Կարող եմ ճիշտ ընտրել gerund / infinitive և ուժեղ ածականներ:
- ☐ Կարող եմ գրել report / proposal կապակցողներով:
- ☐ Կարող եմ անցկացնել 3–4 րոպեանոց ներկայացում:
Պատասխաններ (Մոդուլ 5)
Unit 17. 17.1՝ renewable, pollution, recycle, carbon footprint, endangered. 17.2՝ 1 The planet would be cooler. 2 Cutting down (deforestation of) forests. 3 No, it’s not too late. 17.3՝ had known; would have come · hadn’t missed; wouldn’t have been · had invested; would be · weren’t; would have gone · could have saved; had insulated · Had; would have called. 17.4՝ If I had known, I would have helped · she would have passed · I would have trusted him.
Unit 18. 18.1՝ clue, suspect, vanished, solve, ancient. 18.2՝ Nobody was on board, but the cargo and belongings were untouched. Theories՝ the crew left in a hurry (must have left), they were afraid of an explosion (might have been afraid), the ship wasn’t attacked since nothing was stolen (can’t have been attacked). 18.3՝ had · had studied · would · could · lived · hadn’t said. 18.4՝ must have · can’t have · might have · must have been · can’t have.
Unit 19. 19.1՝ heritage, ceremony, hospitality, stereotype, culture shock. 19.2՝ cooking · to move · seeing · to finish · to lock · visiting · smoking · to buy. 19.3՝ absolutely · very · completely · extremely · absolutely. 19.4՝ I suggested going to the cinema · She avoided answering · I want you to help me · I’m absolutely exhausted / very tired.
Unit 20. 20.1՝ famine, aid, Migration, conflict, access. 20.2՝ Although · Despite · whereas · Therefore · so that · Due to. 20.3՝ Despite the bad weather, we enjoyed the trip · Although he was tired, he kept working · Prices rose. As a result, people bought less · He studied hard in order to pass the exam.
Թեստ. A՝ 1 b, 2 a, 3 b, 4 b, 5 a, 6 b, 7 b, 8 b, 9 b, 10 b. B՝ sustainable, heritage, clue, hospitality, access.
Word bank · Մոդուլ 5 (80 լրացուցիչ բառ)
Unit 17 · շրջակա միջավայր
| Բառ | Հայերեն | Օրինակ |
| ecosystem | էկոհամակարգ | Pollution damages the ecosystem. |
| habitat | բնակավայր (կենդանու) | Forests are the habitat of many species. |
| wildlife | վայրի բնություն | The park protects wildlife. |
| rainforest | արևադարձային անտառ | The rainforest is shrinking. |
| drought | երաշտ | The drought lasted two years. |
| wildfire | անտառային հրդեհ | A wildfire destroyed the village. |
| sea level | ծովի մակարդակ | Sea levels are rising. |
| melt | հալվել | The glaciers are melting. |
| emission | արտանետում | We must reduce emissions. |
| exhaust fumes | արտանետվող գազեր | Exhaust fumes pollute the city. |
| landfill | աղբավայր | Most waste ends up in landfill. |
| plastic | պլաստիկ | Plastic takes centuries to decompose. |
| single-use | մեկանգամյա օգտագործման | Many countries ban single-use bags. |
| reusable | բազմակի օգտագործման | I carry a reusable bottle. |
| compost | կոմպոստ | We make compost from food waste. |
| solar panel | արևային վահանակ | They installed solar panels. |
| wind turbine | քամու տուրբին | A wind turbine produces electricity. |
| energy-efficient | էներգաարդյունավետ | Energy-efficient bulbs save money. |
| conserve | խնայել, պահպանել | We should conserve water. |
| preserve | պահպանել, պահպանվել | We must preserve the forests. |
Unit 18 · ափսոսանք և առեղծվածներ
| Բառ | Հայերեն | Օրինակ |
| apologise | ներողություն խնդրել | He apologised for being late. |
| blame | մեղադրել, մեղք | Don’t blame me! |
| guilty | մեղավոր | He felt guilty. |
| innocent | անմեղ | She claims she is innocent. |
| accuse | մեղադրել (ինչ-որ բանում) | They accused him of stealing. |
| confess | խոստովանել | He confessed to the crime. |
| secret | գաղտնիք | It’s a secret. |
| lie | ստել, սուտ | Don’t lie to me. |
| truth | ճշմարտություն | Tell me the truth. |
| suspicious | կասկածելի | The man looked suspicious. |
| mysterious | առեղծվածային | A mysterious light appeared. |
| strange | տարօրինակ | That’s strange. |
| unexplained | անբացատրելի | The case remains unexplained. |
| investigate | հետաքննել | Police are investigating. |
| detective | խուզարկու | The detective found a clue. |
| crime scene | հանցագործության վայր | Don’t touch anything at the crime scene. |
| fingerprint | մատնահետք | They found a fingerprint. |
| alibi | ալիբի | He had a perfect alibi. |
| coincidence | պատահականություն, զուգադիպություն | It’s just a coincidence. |
| fate | ճակատագիր | They believe in fate. |
Unit 19 · մշակույթ
| Բառ | Հայերեն | Օրինակ |
| dialect | բարբառ | Each region has its own dialect. |
| accent | առոգանություն | She has a strong accent. |
| native speaker | մայրենի լեզվով խոսող | He’s a native speaker of English. |
| translate | թարգմանել | Can you translate this sentence? |
| interpreter | բանավոր թարգմանիչ | An interpreter helped us. |
| gesture | ժեստ | A smile is a friendly gesture. |
| greeting | ողջույն | A handshake is a common greeting. |
| manners | վարվելակարգ, բարեկրթություն | Good manners are important. |
| rude | կոպիտ | It’s rude to interrupt. |
| respect | հարգանք, հարգել | Show respect for elders. |
| folklore | ֆոլկլոր | Folklore preserves old stories. |
| exhibition | ցուցահանդես | We visited an art exhibition. |
| architecture | ճարտարապետություն | The architecture is stunning. |
| monument | հուշարձան | It’s a national monument. |
| historic | պատմական (կարևոր) | It’s a historic building. |
| diversity | բազմազանություն | Cultural diversity enriches society. |
| multicultural | բազմամշակույթ | London is a multicultural city. |
| adapt | հարմարվել | It took time to adapt. |
| integrate | ինտեգրվել | Immigrants try to integrate. |
| tourism | զբոսաշրջություն | Tourism is growing. |
Unit 20 · գլոբալ խնդիրներ
| Բառ | Հայերեն | Օրինակ |
| war | պատերազմ | The war ended in 1945. |
| international | միջազգային | It’s an international organisation. |
| United Nations | Միավորված ազգերի կազմակերպություն | The United Nations was founded in 1945. |
| treaty | պայմանագիր (միջպետական) | The treaty was signed in Paris. |
| cooperation | համագործակցություն | International cooperation is vital. |
| negotiation | բանակցություն | Negotiations continued for weeks. |
| sanctions | պատժամիջոցներ | Sanctions were imposed. |
| trade | առևտուր | Trade between countries is growing. |
| economy | տնտեսություն | The economy is recovering. |
| inflation | գնաճ | Inflation is rising. |
| recession | տնտեսական անկում | The country is in a recession. |
| globalisation | գլոբալիզացիա | Globalisation connects markets. |
| population growth | բնակչության աճ | Population growth puts pressure on resources. |
| life expectancy | կյանքի միջին տևողություն | Life expectancy has increased. |
| literacy | գրագիտություն | Literacy rates are high. |
| donor | դոնոր, նվիրաբերող | The donors gave millions. |
| ally | դաշնակից | They are close allies. |
| threat | սպառնալիք | Climate change is a global threat. |
| crisis | ճգնաժամ | The world faced a financial crisis. |
| solution | լուծում | We need a long-term solution. |